Մեղրամոմ

       Մեղրամոմը բնական մոմ է, որը արտադրում են մեղրատու մեղուները (հիմնականում 12-18 օրական)։ Այն ձևավորվում է ութ մոմ արտադրող գեղձերով, աշխատող մեղուների որովայնի հատվածում։ Մեղուները այն հավաքում և օգտագործում են մեղրի պահպանման համար բջիջներ ձևավորելու և մեղվափեթակի ներսում թրթուրների և ձագերի պաշտպանության համար:

       Մեղվի կողմից նոր արտադրված մեղվամոմը ունի մոտ երեք միլիմետր (0.12 դյույմ) լայնություն և 0.1 մմ (0.0039 դյույմ) հաստություն, իսկ մոտ մեկ գրամ մոմ պատրաստելու համար անհրաժեշտ է մոտ 1100 հատ մեղվի կողմից արդազատված մեղվամոմ:

       Սկզբում մեղրամոմը լինում է սպիտակ գույնի: Հետագայում ակնամոմի և փոշու գունանյութերի առկայության պատճառով գույնը փոխվում է դեղինի: Մեղրամոմի բնորոշ հոտը կախված է մեղրից, մեղուներից, ակնամոմից և ծաղկափոշուց:

       Քիմիապես մեղրամոմը հիմնականում բաղկացած է ճարպաթթուների եթերներից և երկար շղթայական սպիրտներից: Այն չլուծվող է ջրի մեջ եւ դիմացկուն է բազմաթիվ թթուների, բայց լուծելի է օրգանական լուծիչների մեծ մասում, իսկ տաքացումից հետո' ալկոհոլի եւ ճարպային յուղերի մեջ։ Մեղրամոմը երբեք չի փչանում և կարող է տաքացվել և նորից օգտագործվել:

       Մեղրամոմը կարելի է օգտագործել որպես սննունդ և հաստատված է սննդամթերքի օգտագործման համար շատ երկրներում և Եվրոպական միությունում՝ E901 համարի ներքո:

       Մեղրամոմը հալվում է` 62 -ից 68 °C ֊ում: Եթե մեղրամոմը տաքացվում է 85 °C -ից բարձր, տեղի է ունենում գունաթափում: Մեղրամոմի բռնկման կետը 204.4 °C է։ 35 °C ջերմաստիճանում մոմը դառնում է պլաստիկ:

       Մեղուների կողմից մոմ արտազատելու համար, փեթակում շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանը պետք է լինի 33-ից 36 °C:

       Որոշ աղբյուրներում նշված է, որ մեկ կիլոգրամ մեղրամոմը բավարար է 22 կգ մեղր պահելու համար: Մեկ այլ ուսումնասիրության համաձայն՝ մեկ կիլոգրամ մոմը կարող է պահել 24 -ից 30 կգ մեղր:

       Մեղրից ստացված շաքարները մեղուների օրգանիզմում փոխակերպվում են մեղրամոմի։ Մեղուների կողմից մեղրամոմի արտադրության համար օգտագործվող մեղրի չափը ճշգրիտ որոշված չէ, սակայն 1946 թ․ ֊ին կատարված փորձի համաձայն՝ 6,66 -ից 8,80 կգ մեղրը տալիս է մեկ կիլոգրամ մոմ։

       Մոտավորապես 100 գ մոմ օգտագործվում է մեկ Լանգստրոթ խորքային շրջանակի բոլոր բջիջների կառուցման համար:

       Մեղրամոմը հիմնականում ստանում են մեղրափեթակից հեռացնելով անցանկալի կամ հին մեղրահացը։

       Մաքուր մեղրամոմը լավ բուրմունք ունի: Դա այդպես չէ այն դեպքում, եթե այն միախառնվել է պարաֆինով, ճարպով կամ այլ յուղով: Եթե մաքուր մեղրամոմը ծամում են, դա չի կպչում ատամներին, և մատների միջև գլորվելիս այն փափկում է, բայց չի կպչում մատներին: Երբ պարաֆինային մոմը խառնվում է մեղրամոմի հետ, այն դառնում է ավելի թափանցիկ և մի փոքր յուղոտ դիպչելիս:

       Հազարավոր տարիներ շարունակ մեղրամոմը կիրառման լայն տեսականի ունի: Այն հայտնաբերվել է Եգիպտոսի գերեզմաններում, վիկինգների խորտակված նավերում և հռոմեական ավերակներում: Մեղրամոմից պատրաստված ամենահին մոմերը հայտնաբերվել են Գերմանիայում, թվագրված մ.թ. 6 -րդ/7 -րդ դարով:

Կիրառությունը

• Կոսմետիկայի արտադրության մեջ։ Մեղրամոմի համաշխարհային առևտրի մոտ 40 տոկոսը օգտագործվում է կոսմետիկայի արդյունաբերության մեջ, ինչը պահանջում է առաջին կարգի մեղրամոմ, որը չի տաքացել ավելին քան կարելի է, մաքուր է և զերծ պրոպոլիսից: Մեղրամոմի օգտագործումը մաշկի խնամքի և կոսմետիկայի ոլորտում աճել է: Հիմնականում օգտագործվում է մաշկի խնամքի համար նախատեսված քսուքների, շրթներկի, պինդ օծանելիքի պատրաստման մեջ։ Տեղական մակարդակում, մեղրամոմից մաշկի քսուք պատրաստելը կարող է լինել մեղվաբուծության ամենաեկամտաբեր գործունեությունից:
• Դեղագործության մեջ։ Մոտ 30 տոկոսը համաշխարհային մեղրամոմի առեւտրի օգտագործվում է դեղագործական արդյունաբերության մեջ, որը, ինչպես եւ կոսմետիկ արդյունաբերության մեջ, պահանջում է լավ որակի մեղրամոմ։
• Մոմերի արտադրության մեջ։ Մեղրամոմի առևտրի մոտ 20 տոկոսն օգտագործվում է մոմ պատրաստելու համար: Մեղրամոմից պատրաստված մոմերը համարվում են լավագույն մոմերից, քանի որ դրանք վառվում են ավելի պայծառ եւ ավելի երկար, չեն թափվում եւ այրվում են մաքուր։ Մեղրամոմի մոմերը ավելի քիչ են հանդիպում և ավելի թանկ են, քան պարաֆինային մոմից պատրաստված մոմերը: Նախկինում եկեղեցու մոմերը պետք է պատրաստվեին 100 տոկոս մեղրամոմից, և դրան դեռ հետևում են որոշ հասարակություններում:
• Արդյունաբերության և արվեստի ոլորտներում օգտագործվում է դեկորացիայի, քանդակների և զարդերի պատկերներ պատրաստելու համար, արծաթի, ոսկու, բրոնզի ձուլման մեջ: Այս մեթոդը կոչվում է կորած մոմի ձուլում։
• Մեքենաների, կահույքի, կոշիկների փայլեցման համար և կաշվե իրերի վերականգնման համար։
• Էլեկտրոնիկայի արտադրության մեջ օգտագործվում է որպես մեկուսիչ, հիմնականում համակարգչային արդյունաբերության էլեկտրոնային բաղադրիչներում, ձայնասկավառակների արտադրության մեջ:
• Գործվածքների ներկման մեջ:
• Գունավոր կավիճներ պատրաստելու համար:
• Թելերը ամրացնելու համար:
• Սննդի արտադրության մեջ օգտագործվում է որպես ծածկույթ։ Մեղրամոմը օգտագործվում է պանրի որոշ տեսակների արտադրության մեջ որպես ծածկույթ, պաշտպանելով փչանալուց (բորբոսի աճից) և բարձրացնելով պանրի որակը։
• Մեղվաբուծության համար մեծ քանակությամբ մեղրամոմ են օգտագործում մեղրամոմով մեղրահաց պատրաստելու համար: Մեղվաբույծները հավաքում և վերամշակում են իրենց մեղրամոմը: Մեղրամոմի հիմնական մասը օգտագործվում է մեղրահացերի պատրաստման համար: Մեղվաբույծների համար սովորական պրակտիկա է` մեղուների մոմը սեփական մեղուներից վերածել մաքուր մեղրամոմի և այն փոխանակել պատրաստի թերթերի ավելի փոքր քաշի հետ, որոնք պատրաստվում են մոմաթերթեր արտադրողների կողմից: